{"id":934,"date":"2020-05-15T14:21:10","date_gmt":"2020-05-15T14:21:10","guid":{"rendered":"https:\/\/sit-ks.org\/?p=934"},"modified":"2020-05-15T14:32:50","modified_gmt":"2020-05-15T14:32:50","slug":"perfshirja-e-minoriteteve-etnike-ne-vende-te-punes-ne-kosove","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sit-ks.org\/sq\/perfshirja-e-minoriteteve-etnike-ne-vende-te-punes-ne-kosove\/","title":{"rendered":"P\u00ebrfshirja e minoriteteve etnike n\u00eb vende t\u00eb pun\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb"},"content":{"rendered":"

Flamuri i Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs g\u00ebrshetohet me gjasht\u00eb yje, ku secili p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb komunitet etnik, por jasht\u00eb flamurit, n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb sa p\u00ebrfshihen minoritetet n\u00eb aspekte t\u00eb ndryshme t\u00eb jet\u00ebs? Me zhvillim e teknologjis\u00eb informative dhe nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin e popullit, krahasuar me vitet e kaluara minoritet etnike gjenden n\u00eb shum\u00eb n\u00eb vende t\u00eb pun\u00ebs, mir\u00ebpo numri i t\u00eb papun\u00ebve t\u00eb komunitetit jo-shumic\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb ende vazhdon t\u00eb mbetet i lart\u00eb.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Sipas hulumtimeve<\/a> t\u00eb kryera n\u00eb vitin 2013 p\u00ebrmes anketave, minoritetet etnike p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb 10.44% <\/sup>t\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs. <\/p>\n\n\n\n

Nga kjo p\u00ebrqindje, n\u00ebp\u00ebr vende t\u00eb pun\u00ebs gjenden 8.41% e minoriteteve, kurse 2.03% mbeten t\u00eb papun\u00ebsuar.  <\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Nga statistikat e marra nga Zyra e \u00c7\u00ebshtjes s\u00eb Komuniteteve, viti 2013<\/a>, 5.6% e sh\u00ebrbyesve civil\u00eb nga komuniteti i minoriteteve punojn\u00eb n\u00eb institucione qendrore dhe lokale n\u00eb Kosov\u00eb, duke mos p\u00ebrfshir\u00eb Nd\u00ebrmarrjet Publike. N\u00ebse marrim parasysh edhe nd\u00ebrmarrjet publike, gjithsej t\u00eb pun\u00ebsuar nga komuniteti i minoriteteve del se \u00ebsht\u00eb 8.41%.  <\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Rreth 5.5% e serb\u00ebve <\/strong>n\u00eb t\u00ebr\u00eb Kosov\u00ebn jan\u00eb sh\u00ebrbyes civil\u00eb. Vler\u00ebsohet se 38.25% <\/strong>e serb\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs jan\u00eb t\u00eb papun\u00eb. Ndon\u00ebse numri i t\u00eb pun\u00ebsuarve gjithmon\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb m\u00eb i lart\u00eb, krahasuar me minoritet tjera, serb\u00ebt hasen n\u00eb m\u00eb shum\u00eb vende pune. <\/p>\n\n\n\n

P\u00ebraf\u00ebrsisht 1.5%<\/strong> e boshnjak\u00ebve<\/strong> jan\u00eb t\u00eb pun\u00ebsuar n\u00eb sh\u00ebrbime civile, kurse n\u00eb institucione qendrore punojn\u00eb 0.9% e t\u00eb gjith\u00eb boshnjak\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb. Papun\u00ebsia e popullit boshnjak\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb sillet me p\u00ebrqindje rreth 37.68%<\/strong>. <\/sup><\/p>\n\n\n\n

Me num\u00ebr t\u00eb p\u00ebraf\u00ebrt me boshnjak\u00eb n\u00ebp\u00ebr vende t\u00eb pun\u00ebs gjenden edhe komuniteti turk,<\/strong> t\u00eb cil\u00ebt punojn\u00eb si sh\u00ebrbyes civil\u00eb me rreth 1.2%<\/strong>. Papun\u00ebsia e turq\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs arrin\u00eb deri n\u00eb 37.98%<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Pjes\u00ebmarrja e komunitetit rom<\/strong> n\u00eb vende t\u00eb pun\u00ebs \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e ul\u00ebt, me vet\u00ebm 0.2%.<\/strong> Pengesat e komuniteti rom, si mos shkollimi, mungesa e p\u00ebrvoj\u00ebs s\u00eb pun\u00ebs dhe informimit mund t\u00eb jet\u00eb si shkas i papun\u00ebsis\u00eb s\u00eb 60.22%<\/strong> rom\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb. <\/p>\n\n\n\n

N\u00eb gjendje m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb se komuniteti rom \u00ebsht\u00eb komuniteti egjiptas<\/strong>. P\u00ebr egjiptasit e Kosov\u00ebs vler\u00ebsohet se shkalla e papun\u00ebsis\u00eb \u00ebsht\u00eb 80%<\/strong>, kurse si sh\u00ebrbyes civil\u00eb gjenden me p\u00ebrqindje tejet t\u00eb ul\u00ebt, 0.01%<\/strong>. <\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

P\u00ebrqindja e sh\u00ebrbyesve civil\u00eb sipas <\/em><\/strong>Zyr\u00ebs s\u00eb \u00c7\u00ebshtjes s\u00eb Komuniteteve, viti 2013<\/em><\/strong><\/a>, dhe numri i t\u00eb papun\u00ebve sipas <\/em><\/strong>Kosovo Human Development, viti 2012.<\/em><\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n

Nga statistikat tjera<\/a>, maj 2013, merret se n\u00eb Korporat\u00ebn Energjetike t\u00eb Kosov\u00ebs (KEK) punojn\u00eb 1.6% minoritete, n\u00eb KOSIT punojn\u00eb 0.8% minoritete, n\u00eb PTK punojn\u00eb 3.2% minoritete, kurse n\u00eb TrainKOS 1.3%. Pra, nga gjithsej 10,000 punonj\u00ebs 203 jan\u00eb minoritete. <\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Rol ky\u00e7 n\u00eb p\u00ebrfshirjen dhe promovimin e minoriteteve, padyshim luajn\u00eb edhe organizatat joqeveritare. Disa prej t\u00eb cilave mirren intensivisht me inkuadrimin e minoriteteve etnike n\u00eb kampe disa-ditore ose n\u00eb pun\u00eb praktike t\u00eb llojllojshme. <\/p>\n\n\n\n

\u201cN\u00eb qershor 2019, p\u00ebr shembull, tre Panaire Rajonale t\u00eb Pun\u00ebsimit u organizuan n\u00eb rajonet e Pej\u00ebs\/Pe\u0107, Gjilan\/Gnjilane dhe Prishtin\u00eb \/Pri\u0161tina, duke synuar Rom\u00ebt e Kosov\u00ebs, Ashkalit\u00eb e Kosov\u00ebs dhe Egjiptian\u00ebt e Kosov\u00ebs\u201d, <\/em>Shkruan n\u00eb artikullin p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut OSBE Misioni n\u00eb Kosov\u00eb.<\/a><\/p>\n\n\n\n

Nj\u00eb organizat\u00eb tjet\u00ebr, USAID Kosova<\/a>, me lansimin e platform\u00ebs s\u00eb tyre t\u00eb re \u201cUp To Youth<\/a>\u201d fokusohen  n\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsimin e Kosov\u00ebs, jo vet\u00ebm nga t\u00eb rinj shqiptar\u00eb, por edhe nga komunitetet tjera. <\/p>\n\n\n\n

Kosovo Integration Initiative – KOSINT<\/a> \u00ebsht\u00eb nj\u00ebra prej organizatave e cila me an\u00eb t\u00eb projekteve dhe mbledhjeve diskuton p\u00ebr p\u00ebrfshirjen e komuniteteve jo-shumic\u00eb, jo vet\u00ebm n\u00eb vende t\u00eb<\/a> pun\u00ebs<\/a>, por edhe n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb kosovare<\/a> p\u00ebrgjith\u00ebsisht.<\/p>\n\n\n\n

\u201cNuk kemi politika t\u00eb ve\u00e7anta n\u00eb lidhje me pun\u00ebsimin e minoriteteve, sepse puna jon\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb t\u00eb mir\u00ebn e komunitetit\u201d, <\/em>p\u00ebrgjigjet Luan Hasanaj, drejtor dhe menaxhues i projekteve n\u00eb organizat\u00ebn joqeveritare Let\u2019s Do It Kosova<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\u201cN\u00eb rregulloren e brendshme t\u00eb organizat\u00ebs nuk e kemi t\u00eb specifikuar numrin e pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb rezervuar p\u00ebr komunitetet jo-shumic\u00eb\u201d, <\/em>tha Gentiana Syljemani, menaxhuese e zyr\u00ebs dhe burimeve njer\u00ebzore n\u00eb Kosovo 2.0<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

K\u00ebto p\u00ebrgjigje d\u00ebshmojn\u00eb faktin se n\u00ebp\u00ebr organizata dhe biznese t\u00eb ndryshme kosovare, zakonisht nuk caktohet limiti i pun\u00ebtor\u00ebve shqiptar\u00eb dhe i minoriteteve etnike. Ndon\u00ebse n\u00eb Kushtetut\u00ebn e Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs<\/a>  <\/sup>shkruan se si duhet t\u00eb jet\u00eb struktura e Kuvendit, nuk specifikon ndonj\u00eb ligj t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm, pra nuk cek\u00eb se t\u00eb gjitha bizneset dhe organizatat kosovare duhet t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb politik\u00eb t\u00eb brendshme e cila rregullon etnicitetin e pun\u00ebtor\u00ebve n\u00ebp\u00ebr vende t\u00eb pun\u00ebs. Struktura e Kuvendit p\u00ebrmendet n\u00eb Kapitullin IV, nenin 64.2.2., i cili citon se nj\u00ebzet (20) prej nj\u00ebqind e nj\u00ebzet (120) vende jan\u00eb t\u00eb garantuara p\u00ebr minoritete etnike. <\/p>\n\n\n\n

N\u00eb munges\u00eb t\u00eb nj\u00eb rregulloreje e cila ua p\u00ebrcakton vendin minoriteteve n\u00eb pun\u00eb, organizatat p\u00ebrpiqen t\u2019i inkuadronj\u00eb komunitetet jo-shumic\u00eb sa m\u00eb shum\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb e mundur. K\u00ebt\u00eb e deshmojn\u00eb detajet t\u00eb cilat ne ndoshta as nuk i v\u00ebrejm\u00eb, por ja q\u00eb minoriteteve ua leht\u00ebson m\u00ebnyr\u00ebn e aplikimit dhe i inkurajon t\u00eb vazhdojn\u00eb m\u00eb tutje e t\u00eb ndihen m\u00eb t\u00eb inkuadruar n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb n\u00eb fjal\u00eb. Gjithashtu, rol t\u00eb madh luan edhe fakti se n\u00eb disa raste, vendet e pun\u00ebs okupohen vet\u00ebm n\u00eb baza meritore.<\/p>\n\n\n\n

\u201cT\u00eb gjitha pun\u00ebsimet p\u00ebr pozita t\u00eb lira i b\u00ebjm\u00eb p\u00ebrmes thirrjeve t\u00eb hapura, ku kushti i vet\u00ebm \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsimi i kritereve dhe p\u00ebrzgjedhja b\u00ebhet n\u00eb baza meritore, duke mos diskriminuar asnj\u00eb komunitet pavar\u00ebsisht p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre etnike, religjioze, racore apo gjinore. Poashtu, edhe shpalljet p\u00ebr pun\u00eb ne i hapim n\u00eb tri gjuh\u00eb: shqip, anglisht dhe serbisht,\u201d <\/em>shton Gentiana Sylejmani. <\/p>\n\n\n\n

Marigona Shabiu, drejtoresha ekzekutive e Youth Initiative for Human Rights<\/a> (YIHR) thot\u00eb se YIHR ka nj\u00eb politik\u00eb t\u00eb brendshme e cila p\u00ebrcakton se vendi i pun\u00ebs \u00ebsht\u00eb i hapur p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb, pa asnj\u00eb dallim gjinie, race, p\u00ebrkat\u00ebsi etnike ose orientimi seksual. <\/p>\n\n\n\n

\u201cNe u japim mun\u00ebsi t\u00eb gjith\u00ebve n\u00eb pun\u00ebsim, dhe kushdo q\u00eb i plot\u00ebson kriteret e k\u00ebrkuara, pun\u00ebsohet n\u00eb organizat\u00ebn ton\u00eb\u201d,<\/em> thot\u00eb Shabiu.<\/p>\n\n\n\n

Fakti se shum\u00eb organizata pun\u00ebsojn\u00eb jo n\u00eb baz\u00eb t\u00eb etnicitetit, por n\u00eb baz\u00eb t\u00eb talentit dhe merit\u00ebs, d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebrgjigjet e m\u00ebposhtme.<\/p>\n\n\n\n

\u201cP\u00ebr momentin kemi t\u00eb pun\u00ebsuar tre pun\u00ebtor\u00eb nga komunitetet jo-shumic\u00eb. N\u00eb pozit\u00ebn e p\u00ebrkthyesit kemi nj\u00eb pun\u00ebtor nga komuniteti serb, i cili punon n\u00eb organizat\u00ebn ton\u00eb p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se pes\u00eb vite. Nd\u00ebrsa, dy pun\u00ebtor\u00ebt e tjer\u00eb jan\u00eb me n\u00ebnshtet\u00ebsi dhe vendbanim n\u00eb Bosnje dhe Hercegovin\u00eb. Nj\u00ebri n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e p\u00ebrkthyesit dhe tjetra at\u00eb t\u00eb redaktores regjionale\u201d<\/em>, shton Gentiana Sylejmani nga organizata joqeveritare Kosovo 2.0<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\u201cP\u00ebr momentin e kemi nj\u00eb punetor nga komuniteti serb, i cili punon me ne q\u00eb nj\u00eb vit. Viteve tjera kemi pasur t\u00eb pun\u00ebsuar edhe nga komuniteti rom, ashkali dhe poashtu nga komuniteti serb, var\u00ebsisht nga programi dhe projekti\u201d, <\/em> tha Bujar Fejzullahu, drejtor i organizat\u00ebs joqeveritare Peer Eduacators Network – PEN.<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n

\u201cN\u00eb stafin ton\u00eb gjenden diku 38 shqiptar\u00eb dhe 13  pjes\u00ebtar\u00eb t\u00eb komunitetit pakic\u00eb. Kemi pasur t\u00eb pun\u00ebsuar serb, egjiptas dhe rom. P\u00ebr momentin kemi dy egjiptas\u201d, <\/em>deklaroi edhe Hasanaj nga organizata joqeveritare Let\u2019s Do It Kosova<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\u201cMinoritete etnike nuk kemi p\u00ebr momentin, mir\u00ebpo n\u00eb t\u00eb kaluaren kemi pasur pun\u00ebtor\u00eb nga komunitetet tjera\u201d, <\/em>shtoi Shabiu nga organizata joqeveritare YIHR. <\/p>\n\n\n\n

Arsyet e nivelit t\u00eb lart\u00eb t\u00eb papun\u00ebsis\u00eb sipas Zyr\u00ebs s\u00eb \u00c7\u00ebshtjes s\u00eb Komuniteteve<\/a>, vler\u00ebsohen t\u00eb jen\u00eb:<\/p>\n\n\n\n